O NAS

HISTORIA ORKIESTRY DĘTEJ „ZASTAL”

Historia zespołu jest ściśle związana z historią powojennej Polski, a przede wszystkim z dziejami miasta Zielona Góra. Orkiestra powstała m.in. dzięki zaangażowaniu inż. Kazimierza Szwabowicza - dyrektora Zaodrzańskiego Zakładu Budowy Mostów i Wagonów „Wagmo", który 23 lutego 1947 roku zaangażował Michała Kobaka – zawodowego kapelmistrza wojskowego i zlecił mu utworzenie orkiestry. Próby rozpoczęły się w kwietniu, a orkiestra „Wagmo" składająca się wtedy z 18 członków i po raz pierwszy przemaszerowała ulicami Zielonej Góry we wtorek 22 lipca 1947 roku.


W 1949 roku orkiestra dawała już aż 106 koncertów w mieście i we wsiach ówczesnego powiatu. Weterani zespołu wspominają, że przez cały rok nie mieli ani jednej wolnej niedzieli. W kwietniu 1953 roku umarł założyciel orkiestry i pierwszy jej dyrygent Michał Kobak, po którym na krótko pałeczkę dyrygencką przejął Edmund Piątyszek. Rada Zakładowa zaangażowała wtedy jako dyrygenta Kazimierza Długosza. Po 4 miesiącach orkiestrą ponownie kierował jednak Piątyszek, a później Pan Marian Kiernowicz. Zmiany kapelmistrzów trwały aż do 1 stycznia 1955 roku, kiedy batutę przejął Franciszek Rzeźniczak, który od tej pory pełnił funkcję dyrygenta orkiestry i instruktora ponad 50 osobowego chóru zakładowego. W lipcu 1955 roku orkiestra z chórem wyjechała na V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów do Warszawy. Orkiestra zdobyła tam uznanie w osobach ówczesnego dyrektora naczelnego zakładu - mgr inż. Romana Szwarca oraz głównego księgowego Józefa Lisowskiego. 22 lipca 1958 roku, kiedy „Gazeta Zielonogórska" zorganizowała wspólnie z „Zastalem" tzw. Festyn Prasowy, do Zielonej Góry przyjechała orkiestra z Hradec Kralowe w Czechosłowacji. Rok później orkiestra zastalowska udała się z rewizytą do Czechów. Spotkania te zaowocowały późniejszymi częstymi wizytami obu zespołów, wspólnym muzykowaniem oraz prywatnymi kontaktami dyrygentów.

 
Zagraniczne wojaże stały się przywilejem orkiestry, świadczącym o jej wysokim poziomie artystycznym. Pamiętajmy, że w tamtych czasach wyjazdy zagraniczne nie były tak częste i proste jak teraz. W 1960 roku orkiestra koncertowała w niemieckim Magdeburgu. Na dworzec kolejowy przybył ówczesny premier Polski Józef Cyrankiewicz, aby podziękować orkiestrze za koncert. O wielu innych wyjazdach i koncertach nie wspomniano, ale jeden wart jest szczególnej uwagi. W 1960 roku dwie orkiestry z Zielonej Góry i Hradec Kralowe koncertowały wspólnie przez ponad 3 godziny na szczycie Śnieżki (1602 m npm.)! O randze orkiestry w tym okresie, świadczył fakt, że od 1947 do 1962 roku szyto aż 4 razy nowe mundury dla jej członków.

 
W latach PRL-u zespół często koncertował podczas wydarzeń państwowych i na licznych festiwalach. Wspomnieć warto m.in., że w 1963 r. zespół powitał sekretarza generalnego ZSRR - Nikitę Chruszczowa na kolejowym przejściu granicznym w Kunowicach, w latach 1966-1967 orkiestra nagrywała utwory dla Polskiego Radia, w 1972 r. wzięła udział w festiwalu w Kolinie w Czechosłowacji, w 1974 r. nagrywała dla telewizji oraz dała koncerty w NRD i Czechosłowacji, w 1976 r. zagrała koncert na otwarcie Mistrzostw Świata w Pięcioboju Nowoczesnym w Drzonkowie, w 1977 r. zorganizowała cykl koncertów jubileuszowych na 30 lecie orkiestry, w 1978 r. koncertowała na festiwalu orkiestr dętych w Štětí w Czechosłowacji, w 1979 r. wzięła udział w II Ogólnopolskim Przeglądzie Orkiestr Dętych we Wrocławiu (I miejsce). W Polsce istniało wówczas ok. 1170 orkiestr dętych. W 1980 r. zespół wziął udział w kolejnym festiwalu orkiestr dętych w Kolinie, zaś w 1981 roku dał koncert na otwarcie Mistrzostw Świata w Pięcioboju Nowoczesnym w Drzonkowie, podczas którego odegrano specjalny hejnał skomponowanego przez Franciszka Rzeźniczaka. W latach 80-tych, w 1982 r. orkiestra zagrała koncerty w miejscowościach polskiego wybrzeża. W 1985 r. orkiestra otrzymała Puchar Prezydenta Zielonej Góry za zwycięstwo w turnieju winobraniowym, zaś w 1986 r. Puchar Wydziału Kultury UW w Zielonej Górze. W 1987 odbyły się liczne koncerty i przemarsze jubileuszowe z okazji 40-lecia orkiestry. Muzycy wyjechali wtedy do czeskiego miasta Šumperk, gdzie wzięli udział w X Festiwalu Orkiestr Dętych. W latach 1988-1990, orkiestra Dęta „Zastał" brała udział w „Porankach Muzycznych" organizowanych przez Polski Związek Chórów i Orkiestr.


W 1990 roku szef orkiestry Franciszek Rzeźniczak, ze względu na przewlekłą chorobę oddał batutę swojemu uczniowi Włodzimierzowi Zandeckiemu. Franciszek Rzeźniczak - człowiek wielkiego serca, bezgranicznie oddany orkiestrze, zmarł tragicznie w lutym 1991 roku. Dyrygował orkiestrą zastalowską najdłużej, bo aż 35 lat. W uznaniu jego zasług, Rada Miejska w Zielonej Górze 28 czerwca 1991 roku uchwałą nr XIV, nadała jednej z ulic na os. Zastalowskim, jego imię. Po sprywatyzowaniu się zakładu „Zastal" w 1991 roku członkowie orkiestry dętej założyli stowarzyszenie, które istnieje do dziś.

 
W 1992 roku muzycy wyjechali na koncerty do Münster i Soltau w Niemczech. W 1995 roku muzykom przypadł w udziale zaszczyt grania dla Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Wałęsy, który przebywał z wizytą w Zielonej Górze, a w 1996 roku koncertowali w Schneverdingen, a także ponownie w Münster i Soltau. W lipcu 1996 roku funkcję dyrygenta orkiestry przejął Jan Buśko. 8 września 1996 roku orkiestra, tym razem z nowym kapelmistrzem, odwiedziła Włochy, na zaproszenie orkiestry dętej z Poretta Terme koło Bolonii. W 1997 roku odbyły się koncerty z okazji 50-lecia istnienia orkiestry. Przyznano wtedy zespołowi Nagrodę Kulturalną od ówczesnych władz miasta Zielona Góra, a także symboliczną "Nagrodę od Boga" za koncert 2 czerwca 1997 r. podczas wizyty Ojca Świętego Jana Pawła II w Gorzowie Wlkp. Jubileusz świętowany był wtedy we wrześniu w Filharmonii Zielonogórskiej. Następnie przed zielonogórskim ratuszem zagrano wspólny koncert z orkiestrą włoską z Poretta Terme. 16 czerwca 1998 roku mieliśmy zaszczyt grać w czasie spotkania Zielonogórzan z kolejnym Prezydentem RP - Aleksandrem Kwaśniewskim.

Od początków istnienia orkiestra dęta „Zastal" uświetniała swoją grą: ingresy biskupie, procesje Bożego Ciała, nabożeństwa, odpusty i festyny parafialne, śluby oraz pogrzeby, o każdej porze roku. Rokrocznie maszerowała także w pochodach 1-majowych, brała udział w przeróżnych akademiach z okazji świąt narodowych, miejskich, winobraniowych, podczas imprez sportowych, związkowych, zakładowych, z okazji inauguracji roku akademickiego, oddawania do użytku nowych osiedli, szkół, przedszkoli, żłobków, innych placówek w mieście. Podczas Intronizacji Pięciu Braci Męczenników w Międzyrzeczu 11 listopada 2001r., orkiestra grała kilka godzin wiernym podczas nabożeństwa, w przeszywającej mrozem zimowej aurze. Zmienna pogoda nie odstraszała także członków orkiestry, koncertujących kilkadziesiąt razy na stadionach: żużlowym i piłkarskim od 1947 roku do chwili obecnej. W lipcu 2002 roku orkiestra zagrała dzięki temu podczas Indywidualnych Mistrzostw Świata juniorów na żużlu.

W maju 2002 roku orkiestra zajęła 2 miejsce na Lubuskim Festiwalu Orkiestr Dętych w Sulęcinie, a w lipcu obchodziła Jubileusz 55-lecia istnienia. Z tej okazji, 20 lipca orkiestra przemaszerowała od placu Bohaterów do zielonogórskiego ratusza, przy którym licznie zgromadzeni nasi sympatycy wysłuchali ponad 1,5 godzinnego koncertu. W 2004 roku zespół otrzymał kolejną Nagrodę Kulturalną Miasta Zielona Góra od Prezydenta Miasta Zielona Góra – Bożeny Ronowicz, a także nowe mundury w barwach zielono-żółtych, charakterystycznych dla naszego Winnego Grodu. W latach 2002 - 2007 orkiestra brała udział m.in. w corocznym Lubuskim Festiwalu Orkiestr Dętych w Sulęcinie, a w 2005 r. w II Międzynarodowym Przeglądzie Orkiestr Dętych w Babimoście.

Jubileusz 60-lecia orkiestry odbył się 20 lipca 2007 roku w Teatrze Lubuskim. Zagrano wtedy koncert jubileuszowy, na który złożyły się między innymi takie utwory jak: suita z musicalu „Jesus Christ Superstar", „Moment for Morricone", „Bolero" Ravela, „Movie blockbusters", „Bright lights on Broadway" oraz „Happy Day". Dyrygował Jan Busko, natomiast konferansjerem był znany zielonogórski aktor Sławomir Krzywiźniak. Miłym zaskoczeniem był list gratulacyjny oraz bukiet od Prezydenta Miasta Zielona Góra, składający się z 60 róż. W 2008 r. zespół wziął udział w Międzynarodowych Spotkaniach Orkiestr Dętych „Alte Kameraden" w Gorzowie Wlkp.

Po Janie Buśko, od 2009 r. do czerwca 2011 r. batutę oraz opiekę artystyczną nad orkiestrą dzierżył Zygmunt Kasprzyk – emerytowany trębacz Filharmonii Zielonogórskiej oraz kapelmistrz byłej orkiestry „Polskiej Wełny". Koncert z okazji 65-lecia naszej orkiestry odbył się 22 lipca 2012 r. na zielonogórskim deptaku. Muzycy zagrali pod batutą nowego kapelmistrza Leszka Gąda, który orkiestrę przejął w lipcu 2011 r. Konferansjerkę prowadził Jarosław Wnorowski z polskiego portalu orkiestr dętych. Dyplom gratulacyjny od Prezydenta Janusza Kubickiego na ręce Adolfa Witta – Prezesa, przekazał Stanisław Tarnawski – Naczelnik Wydziału Sportu, Kultury i Turystyki Urzędu Miasta Zielona Góra.

 
Od 2012 roku, dzięki pomocy Prezydenta Janusza Kubickego i Z-cy Prezydenta – Wioletty Haręźlak, orkiestra gra regularne koncerty promenadowe na Starym Rynku w Zielonej Górze w okresie od maja do września. W 2014 r., dzięki zaangażowaniu Agaty Miedzińskiej – Dyrektora Zielonogórskiego Ośrodka Kultury, cykl ten włączono do programu Lata Muz Wszelakich. Od 2012 roku, nuty dla orkiestry systematycznie, za swoje własne środki, kupuje kolejny przyjaciel zespołu z Sulechowa – p. Ireneusz Gorzelanny. Orkiestra od 2011 roku bierze także udział w tradycyjnym styczniowym Orszaku Trzech Króli, organizowanym przez radną Eleonorę Szymkowiak, która jest jednym z mecenasów zespołu.Do wydarzeń systematycznie obsługiwanych przez naszą orkiestrę należą także: Jarmarki Wielkanocne, Bożonarodzeniowe oraz obchody rocznicy Konstytucji 3 Maja w Zielonej Górze.


W 2015 roku stowarzyszenie założyło portal orkiestry na Facebooku i reaktywowało swoją stronę internetową. W kwietniu 2016 r. dzięki pomocy finansowej radnego miasta Kazimierza Łatwińskego zakupiono nowy saksofon barytonowy oraz trąbkę. W sierpniu 2016 r. z naszym udziałem, grupa filmowa Sky Piastowskie, pod dyrekcją Grzegorza Lipca, kręciła film „Zastal niepokonani". Specjalnie w tym celu, na ok. 45 minut wstrzymano ruch samochodów w Cigacicach, a my 3 razy przeszliśmy po zabytkowym moście. We wrześniu 2016 r. odbyły się dwa koncerty specjalne. Pierwszy, pod dyrekcją Leszka Gąda, na barce płynącej po Odrze w okolicach Cigacic, zaś drugi w zielonogórskiej konkatedrze pw. św. Jadwigi, pod batutą Jarosława Wnorowskiego (pierwszego klarnecisty orkiestry).

 
Obecnie zespół liczy prawie 50 osób w różnym wieku. Przeważa „młodzież starsza", zwykle są to osoby w wieku 30 – 50 lat, często byli muzycy orkiestry „Budowlanki", których jednoczy wspólna pasja do grania. Najmłodszym muzykiem w sezonie 2016/2017 był saksofonista tenorowy - Jakub Szalpuk (17 latek), zaś najstarszym puzonista - Pan Kazimierz Zwiernik (84 latek) /zmarł we wrześniu 2017 r./. Do seniorów zespołu należy także zaliczyć klarnecistę Zbigniewa Szyrskiego (z zesołu odszedł w lutym 2018 r.) oraz trębacza - Zdzisława Jackowskiego.

W lutym 2017 r. orkiestra wykonała koncert "Zastal i przyjaciele", który odbył się w sali Hydrozagadka w Zielonogórskim Ośrodku Kultury, marcu 2017 r. Sejmik Województwa Lubuskiego nadał orkiestrze medal "Za zasługi dla Województwa Lubuskiego", zaś w kwietniu 2017 r. zespół zagrał w kościele pw. Najśw. Zbawiciela koncert wielkanocny, z okazji 100-lecia świątyni. W sezonie 2016 / 2017 orkiesta obchodzi jubileusz 70-lecia, którego głownym wydarzenie był koncert galowy w Filharmonii Zielonogórskiej 24 czerwca 2017 r. Orkiestra otrzymała w tym dniu medal honorowy "Zasłużony dla kultury polskiej" nadany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a wręczony przez Wojewodę Lubuskiego. W dniu 5 września 2017 r. orkiestra otrzymała Nagrodę Kulturalną Miasta Zielona Góra.

Od 9 stycznia 2018 r. do 12 lutego 2018 r., po rezygnacji p. L. Gąda z funkcji kapelmistrza, orkiestrę tymczasowo przejął Remigiusz Rabiega. 10 lutego 2018 orkiestra, w sali Hydrozagadka (ZOK), zagrała specjalny Koncert Walentynkowy pod hasłem "Miłość w muzyce", którego dyrygentami byli współpracujący ze sobą od wielu lat przy realizacji różnego rodzaju prestiżowych `projektów muzycznych - Jarosław Wnorowski oraz Remigiusz Rabiega. Pod ich batutą usłyszeliśmy m.in. suitę  z West Side Story, My fair lady, Upiora w operze, melodie Erica Claptona, muzykę z filmu Love Story i wiele innych "miłosnych" tematów. Od 13 lutego 2018 r. do 21 lipca 2019 r. orkiestrę prowadził p. Henryk Szcześniak.

Od 22 lipca 2019 r. orkiestrą ponownie dyryguje p. Leszek Gąd. Już z nim w roli dyrygenta,15 sierpnia 2019 r., podczas święta Wojska Polskiego, orkiestra zagrała na rynku w Sulechowie, a następnie 24 sierpnia 2019 r. podczas Dożynek w Kamieniu k. Krosna Odrzańskiego. 1 września 2019 r. w 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej, orkiestra wystąpiła wraz z wojskiem przy pomniku Bohaterów II W.Ś. w Zielonej Górze, a następnie dała koncert promenadowy przez filharmonią. W Dniu Niepodległości, 11 listopada 2019, zagraliśmy koncert w sali widowiskowej Sulechowskiego Domu Kultury, także w roku jubileuszu 700-lecia Sulechowa. Nadszedł 2020 rok. Ze świata zaczęły napływać niepokojące wieści o zbliżającej się pandemii. Dosłownie „rzutem na taśmę" zagraliśmy koncert karnawałowy „Muzyczne gwiazdy i gwiazdeczki", który odbył się 22 lutego 2020 roku na scenie Planetarium Wenus w Zielonej Górze. W programie znalazły się fragmenty musicali, muzyka taneczna oraz filmowa, w tym kosmiczne klimaty (koncert zaczęliśmy tematem tytułowym z serii „Gwiezdne wojny"). Wkrótce potem, w pierwszym okresie pandemii Covid-19, zmuszeni byliśmy 22 marca 2020 r. zawiesić próby, aż do poluzowania obostrzeń. Wpłynęło to na formę muzyków oraz ogólny poziom orkiestry, który zaczęliśmy odbudowywać dopiero w czerwcu. 14 czerwca 2020 r. zagraliśmy po raz pierwszy po dłuższej przewie. Udało się zrealizować cały cykl koncertów promenadowych przed Filharmonią Zielonogórską, w lecie. Wcześniej, bo 25 kwietniu 2020 roku, odszedł na zawsze nasz wieloletni tubista kol. Marian Maciesiak, a z uwagi na surowe obostrzenia nawet nie mogliśmy zagrać podczas jego pochówku. Na zakończenie wakacji, 30 sierpnia 2021 roku, zagraliśmy tzw. koncert wspomnieniowy, ponownie w Planetarium Wenus. Kolejna przymusowa przerwa nastąpiła na przełomie 2020 i 2021 roku. Wiele wydarzeń było odwołanych, także tych cyklicznych. Powróciliśmy dopiero 16 maja, podczas koncertu promenadowego.

8 czerwca 2021 r. w holu biblioteki Norwida w Zielonej Górze, nastąpiło otwarcie wystawy fotograficznej pt. „Jest w orkiestrach dętych jakaś siła". Zdjęcia członków naszego zespołu, wykonane w trakcie prób przez Włodzimierza Włodarczaka oraz Bogdana Springera, bardzo podobały się czytelnikom biblioteki. Wystawie towarzyszyły w gablotach ekspozycyjnych także niektóre instrumenty orkiestry. 23 lipca 2021 r. orkiestra zagrała koncert, tym razem na promenadzie w Krośnie Odrzańskim. Bardzo ciepło został on przyjęty przez krośnian, którzy z nostalgią wspominali także ich, już nieistniejącą, wojskową orkiestrę dętą. Koncert ten zorganizowało Centrum Artystyczno-Kulturalne „Zamek". Do końca wakacji orkiestra dawała także niedzielne koncerty przed filharmonią w Zielonej Górze. Kolejny występ nastąpił 11 listopada 2021 r. w Nowogrodzie Bobrzańskim. Zagraliśmy pieśni patriotyczne oraz muzykę rozrywkową z okazji Święta Niepodległości.

W listopadzie oraz grudniu 2021 r. realizowaliśmy projekt muzyczny pt. „Sakshorn – Saksofon" to już nie to samo. Jego celem była prezentacja wybranych instrumentów orkiestry dętej. Odbyły się dwa spotkania z młodzieżą (17 listopada w Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej w Zielonej Górze i 24 listopada w Szkole Podstawowej w Cigacicach) oraz ze studentami Instytutu Muzyki Uniwersytetu Zielonogórskiego (17.11.2021). Jednym z gości ostatniego spotkania był prof. Jerzy Szymaniuk, szef Big Bandu Uniwersytetu Zielonogórskiego a gospodarzem – prof. dr hab. Katarzyna Kwiecień-Długosz. Sakshorny oraz eufonium prezentował Kamil Rączka, zaś klarnety, w tym klarnet basowy, Jarosław Wnorowski. W ramach projektu zakupiono także dwa nowe sakshorny: tenorowy oraz barytonowy. Już w 2022 roku, w sali widowiskowej Muzeum Ziemi Lubuskiej, 11 lutego, odbyła się otwarta próba orkiestry, podczas której każdy z widzów mógł zadawać muzykom pytania oraz zobaczyć jak orkiestra ćwiczy repertuar. Od 2022 roku, niektórzy muzycy naszej orkiestry uczą gry na instrumentach dętych, w Sulechowskim Domu Kultury. Od maja do końca sierpnia graliśmy regularnie podczas wiosennych oraz letnich koncertów promenadowych.

Przez ostatnie lata, skład zespołu mocno się odmłodził. Mamy lepsze instrumenty, nowe pulpity oraz krzesła. Zakup tych ostatnich dofinansowała firma Lumel, dzięki wsparciu jej Prezesa – p. Dinesha Musalekara, który od lat jest fanem naszego zespołu. 25 marca 2022 r. orkiestra zagrała koncert wiosenny w sali widowiskowej Sulechowskiego Domu Kultury. W maju 2022 r. odszedł do wieczności p. Adolf Witt, jeden z seniorów orkiestry oraz honorowy prezes zespołu.

Obecnie zespół liczy prawie 40 osób w różnym wieku. Przeważa „młodzież starsza", zwykle są to osoby w wieku 30 – 50 lat, często byli muzycy orkiestry „Budowlanki", których jednoczy wspólna pasja do grania. Najmłodszym muzykiem w sezonie 2021/2022 była flecistka – Maja Fedor-Szczerek (16 lat), zaś najstarszym - trębacz - Zdzisław Jackowski (79 lat). Wielu członków ma staż liczący ponad 45 lat. Muzycy spotykają się raz w tygodniu, we wtorki, aby ćwiczyć i doskonalić swoje umiejętności podczas dwugodzinnych prób. Sala ćwiczeń, od lat znajduje się na terenie historycznej części dawnego Zastalu. Tam więc, mimo różnych trudności orkiestra, prawie jak na Titanicu, nadal gra, ale zatonąć absolutnie nie zamierza. Działamy nadal i jeszcze nie powiedzieliśmy ostatniego słowa.


Zobacz naszą broszurę na 75 lecie orkiestry (wkrótce)
Zobacz naszą broszurę "Historia i ludzie Orkiestry Dętej Zastal na 70 lecie"
Polecamy portal www.orkiestrydete.pl

Strona zbudowana z Kopage
← Zbuduj swoją teraz
Ta strona może korzystać z Cookies.
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.

OK, rozumiem lub Więcej Informacji
Znajdź nas na Facebooku
Powered by Kopage
Informacja o Cookies
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.
OK, rozumiem
Powered by Kopage